پرت و پلا

اگر نگاهی کوتاه به تاریخ بیمارستان‌ها بیندازیم، می‌بینیم که بيشتر بیمارستان‌های کشور در دهه 1330 تا 1340 ساخته شده‌اند این آمار نشان می‌دهد که بیش از 60 درصد بیمارستان‌های کشور طول عمری 50 ساله دارند. در کنار این ساختمان‌ها بیمارستان‌های قدیمی‌تر هم به چشم می‌خورد که بيمارستان سينا بيش از ۱۳۰ سال، بيمارستان فارابى بیش از 70 سال،
بيمارستان اميراعلم وبيمارستان امام خمينى نیز  بیش از 60 سال عمر دارند که این بافت‌های اضمحلال یافته امنیت انبوه سرمایه‌های مالی، تجهیزاتی، انسانی و مهم‌تر از همه، جان سرمایه‌های علمی ما را نشانه گرفته است. از سویی دیگر، علم پزشکی دائما در حال پیشرفت است و استانداردهای درمانی هم به تبع آن در حال تغییر مداوم است. تجهیزات پزشکی با سرعتی باور‌نکردنی در حال تغییر و دگرگونی اساسی است و همگی اینها الزاماتی را بر مقوله فضای درمانی دیکته می‌کند. به‌خصوص بخش‌های اساسی و مادر در بیمارستان‌ها نظیر اتاق‌های عمل، ICU، CCU، بخش استرلیزاسیون مرکزی، اورژانس و دپارتمان تصویربرداری و حتی هتلینگ و فضاهای پشتیبانی دچار تحولات اساسی شده است، به طوری که می‌توان مدعی بود استانداردهای امروز با موازین علمی دو دهه قبل، اختلافات فاحش و بعضا معکوس دارد. دردستورالعمل‌ها و استانداردهای جدید ابلاغی، بسیاری از مشخصات اتاق‌های عمل و بخش‌های ویژه تغییرات اساسی كرده است؛ در استانداردهای جدید ابعاد و اندازه‌ فضاهایی مانند فاصله تخت‌های ریکاوری و آی‌سی‌یو و سی‌سی‌یو، تعداد تخت‌های ریکاوری و آی‌سی‌یو و سی‌سی‌یو، ابعاد اطا‌ق‌های عمل - تغییرات در سیکل ورود و خروج کار تمیز و کار کثیف - الزام در استفاده از مصالح جدید در نازک‌کاری‌های کف و بدنه - توسعه فضای پشتیبانی تخصصی بخش‌های ویژه نظیر تریدمنت، ایزوله، رست - توسعه اختصاصات تجهیزاتی فضاهای ویژه - تغییرات در نوع و تعداد و محل وسایل گرمایشی و سرمایشی - تغییرات در تعداد و محل و ابعاد سرویس‌های بهداشتی، اسکراپ‌ها، تی‌شورها، سینک‌های تخلیه ساکشن‌ها و... تغییرات اساسی پیدا کرده است که همه این موارد نشان از الزام در تغییر فضاها و بازسازی کلی در اتاق‌های عمل و آی‌سی‌یو و سی‌سی‌یو بیمارستان‌ها می‌دهد.

دکتر اسدی - مدیر امور بیمارستان‌های وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی - در خصوص برنامه وزارت بهداشت برای بیمارستان‌های فرسوده به خبرنگار سپید می گوید: بيشتر بیمارستان‌های کنونی در دهه 30 و 40 ساخته شده اند که برحسب معیارهای آن زمان عمر مفید این سازه‌ها 40 سال بوده است که با این احتساب سازه این بیمارستان‌ها عمر مفید خود را طی کرده‌اند و دیگر بازسازی آنها مفهومی ندارد و این بافت ها باید جایگزین شوند.

وی می‌افزاید: ما برای حفظ و گسترش فضای فیزیکی مورد نیاز خود از سه روش احداث بیمارستان در مناطق مورد نیاز، گسترش و ایجاد بخش جدید در یک بیمارستان و جایگزین کردن تخت‌های فرسوده استفاده می‌کنیم. در واقع برای جایگزینی تخت‌های فرسوده ابتدا یک فضای بیمارستانی جدید برحسب استانداردهای روز ساخته می‌شود و سپس بافت قدیمی تخریب می‌شود. در سازه‌های جدید که برحسب استانداردهای روز ساخته می‌شوند، عمر مفید بیش از 70 سال است که البته این مستلزم رعایت مدیریت نگهداری است.

اسدی در مورد چگونگی جایگزینی بافت‌های فرسوده می‌گوید: ما هر ساله با برسی کلی بیمارستان‌های کشور فهرست بیمارستان‌هایی که عمر مفید آنها طی شده و نیازمند جایگزینی هستند را تهیه کرده و به سازمان برنامه و بودجه برای تامین اعتبار لازم می‌فرستیم تا پس از تامین اعتبار با قراردادی که با وزارت مسکن و یا دانشگاه‌های علوم پزشکی بسته می‌شود این تخت‌های فرسوده جایگزین شوند. وی می‌افزاید: در سال اخیر طی یک مطالعه اولیه 18 بیمارستان با بیش از 300 هزار تخت در کشور که بیش از 50 سال عمر داشتند، شناسایی و قرار شد طی برنامه‌ای پنج ساله این بیمارستان‌ها جایگزین شوند. در همین راستا امسال برنامه مطالعاتی این طرح آغاز شد و امیدواریم در زمان مقرر این بافت‌های فرسوده جایگزین شوند.

فرسودگی در بخش خصوصی

این تنها بیمارستان‌های دولتی نیستند که سال‌های متمادی از ساخت‌شان می‌گذرد و نیازمند تخریب و بازسازی هستند، بلکه بسیاری از بیمارستان‌های بخش خصوصی هم سالیان درازی از عمرشان می‌گذرد که باید فکری اساسی برای بافت فرسوده آنها کرد. دکتر اسدی با اشاره به اینکه بازسازی این بیمارستان‌ها برعهده صاحب امتیازان آنها است می‌گوید: وزارت بهداشت، وظیفه نظارت بر فعالیت‌های این بیمارستان‌ها را به عهده دارد و هرسال نیز ارزشیابی و ارزیابی بیمارستان‌های خصوصی صورت می‌گیرد. درارزیابی، فضای فیزیکی و بررسی استحکام بافت بیمارستان‌ها از جمله مواردی است که اگر بیمارستانی حداقل نمره در این زمینه را کسب نکند، استاندارد شناخته نمی‌شود و اگر بعد از مدت تعیین شده این وضعیت اصلاح نشود پروانه آن مرکز لغو می‌گردد، بنابراین این مراکز مجبور به نوسازی  و رعایت استانداردها هستند.

بیمارستان‌ها و زلزله

بیمارستان‌هابه عنوان مهم‌ترین مرکز در درمان حادثه‌دیدگان یکی از مهم‌ترین مراکز در زمان وقوع بحران هستند که باید در مقابل زلزله مقاوم باشند. همچنين در صورت سالم ماندن، مى‌توان از اين مراكز به عنوان محلى جهت سازماندهى و هدايت عمليات امداد استفاده كرد. مطمئنا درصورت پابرجا ماندن فضاهاى بيمارستانى، عمليات امدادرسانى به مصدومان سريع‌تر و سازمان يافته انجام مى‌شود اما در حال حاضر بیش از 60 درصد بیمارستان‌ها، قدمتی بیش از سی سال دارند و اگر بدانیم اولین آیین‌نامه طراحی ساختمان‌ها در برابر زلزله (همان آیین‌نامه 2800) مصوب مورخه 27/12/1367 یعنی کمتر از ۱۸ سال قبل بوده به راحتی می‌توان نتیجه گرفت که اصولا سازه ساختمان این تعداد بیمارستان قابلیت طرح وگفت‌وگو برای بحث مقاومت در برابر زلزله را ندارند. در تهران نیز به جز بيمارستان ميلاد، بقيه بيمارستان‌هاى بزرگ تهران قديمى و فرسوده‌اند. توجه به دو بيمارستان مركزى و بزرگ تهران، شدت خطرى كه در كمين ساكنان تهران نشسته است را روشن مى‌كند.

 مدیر امور بیمارستان‌های وزارت بهداشت در این خصوص می‌گوید: بحث مقاوم‌سازی بیمارستان‌ها در معاونت توسعه درحال پیگیری و اجرا است، همچنین براساس قوانین شهرداری فضاهای جدید بیمارستانی باید مقاوم به زلزله ساخته شوند تا بتوانند پایان کار بگیرند. ما در حال حاضر مشغول کار کردن روی گسل‌های تهران هستیم تا بیمارستان‌هایی که بر روی گسل هستند را با استانداردهای بالاتری بسازیم.

وی می افزاید:اگر بخواهیم در مقیاسی کلی سازه های شهر تهران را با هم مقایسه کنیم، وضعیت بیمارستان‌ها نسبت به سایر ابنیه بهتر است. هرچند که اکنون بسیاری از بیمارستان‌ها در مقابل زلزله مقاوم نیستند، اما کارهایی آغاز شده و کم‌کم درحال اجرا است.

نظرات ()